Szaty liturgiczne - kiedy jaki kolor?

Haftowane szaty liturgiczne w liturgii katolickiej

Liturgia katolicka kryje w sobie długą serię elementów, które mają pewne znaczenie zarówno funkcjonalne, jak i czysto stylistyczne. W szczególności należy skupić się na dwóch podstawowych czynnikach, takich jak szaty liturgiczne i kolory. Oba muszą być używane w niektórych liturgiach i ceremoniach i mają znaczenie zarówno dla duchowieństwa, jak i dla wszystkich wiernych. W szczególności liturgia katolicka zawiera pokaźną listę szat liturgicznych, których nie powinno zabraknąć w pewnych momentach życia kościelnego. Znane są one również jako szaty liturgiczne, które odpowiadają prostym szatom używanym podczas celebracji kościelnych. W całej historii Kościoła najczęściej używanymi szatami były na przykład: alba, ornat, komża, mitra, stuła, szata liturgiczna, ścieżka lub welon.

Główne kolory szat liturgicznych

Ogromne znaczenie mają kolory w liturgii katolickiej, które zmieniają się w zależności od okresu roku, w którym posługują się nimi przedstawiciele Kościoła. Wśród nich najważniejsze to:

• fioletowy, używany jest w okresie Adwentu i Wielkiego Postu, a także w Wielką Sobotę, Dzień Pojednania i wspomnienie zmarłych,
• czerwony, używany w Niedzielę Palmową, Wielki Piątek, dzień Pięćdziesiątnicy, wspomnienie męczenników, uroczystość Męki Pańskiej i bierzmowania,
• Kolor zielony używany jest we wszystkie niedziele okresu zwykłego i z tego powodu jest najczęściej używanym kolorem ze wszystkich.
• biały, jest kolorem szat liturgicznych w Boże Narodzenie i Wielkanoc, uroczystość Wszystkich Świętych, uroczystość Matki Bożej i Pana oraz sakramenty chrztu, Eucharystii, namaszczenia chorych i małżeństwa,
• czarny, może być czasami używany podczas mszy pogrzebowych i na pamiątkę zmarłych,
• złoty, może zastąpić wszystkie inne kolory oprócz fioletowego i czarnego, podkreśla znaczenie różnych świątecznych uroczystości.

Kolory w liturgii katolickiej i ich znaczenie

Szaty liturgiczne księży katolickich podczas sprawowania przez nich liturgii różnią się gamą kolorów, które mają jasno określone znaczenie symboliczne. Kolory szat liturgicznych, takich jak kapa, ornat, dalmatyka i stuła, nawiązują do okresu liturgicznego lub bieżącego święta. Używane kolory liturgiczne zostały wprowadzone do obrządku rzymskiego mocą testamentu Pawła VI w 1969 roku i są cztery: biały, zielony, czerwony i fioletowy. Do tych kolorów dochodzą inne, takie jak różowy, niebieski, złoty i czarny, używane w szatach liturgicznych tylko na specjalne okazje lub jako alternatywa dla kolorów kanonicznych. Symbolizują one takie kolory, jak:

• Biały – symbolizuje radość i czystość płynącą z wiary. Jest to jeden z najczęstszych kolorów haftowanych szat liturgicznych, których kapłani używają na co dzień, niezależnie od czasu liturgicznego i aktualnego święta;
• Zielony – najczęściej używany podczas mszy niedzielnych i w dni powszednie, z wyjątkiem świąt. Zielony jest symbolem nadziei, stałości i wytrwałego słuchania. Towarzyszy codziennej drodze kapłanów i wiernych, którzy się do nich zwracają;
• Fioletowy – przywodzi na myśl pokutę, oczekiwanie i żałobę. Fioletowe szaty liturgiczne charakteryzują msze za zmarłych, w których można je zastąpić czarnymi.
• czerwony - symbolizuje mękę Chrystusa i męczeńską krew przelaną przez Niego i świętych.

Jeśli chodzi o inne kolory, na przykład niebieski używany jest głównie podczas obchodów ku czci Najświętszej Maryi Panny, zwłaszcza w krajach kultury hiszpańskiej i portugalskiej, różowy oznacza radość i powagę trzeciej niedzieli Adwentu oraz czwartej niedzieli Wielkiego Postu, a złoto symbolizuje królewskość i może zastąpić wszystkie kolory przy każdej okazji, choć zwykle używa się go tylko podczas niektórych uroczystości o szczególnym znaczeniu.

Rok liturgiczny i czas

Często słyszy się o roku liturgicznym i czasach Kościoła katolickiego. Każdy okres liturgiczny przewiduje inną treść teologiczną w kontekście ceremonii i liturgii, w barwach celebracji, we fragmentach Pisma Świętego czytanych podczas Mszy Świętej. Każdy okres liturgiczny wymaga od wierzącego postawy wiary i serca, która zmienia się w zależności od świąt wyznaczonych na dany okres, momentu w życiu Jezusa lub świętych, których w nim czczą. Istnieje czas oczekiwania i czas spełnienia, a stwierdzenie to jest prawdziwsze niż kiedykolwiek w cyklach i cyklach roku liturgicznego, powtarzanych od wieków, obejmujących wszystkich chrześcijan. Tymczasem możemy powiedzieć, że rok liturgiczny celebruje i odnawia życie Jezusa rozciągnięte na cały rok. Sercem roku liturgicznego jest Triduum Paschalne, które upamiętnia mękę, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa. Rok liturgiczny rozpoczyna się Adwentem, a kończy Uroczystością Chrystusa Króla Wszechświata, obchodzoną w trzydziestą czwartą niedzielę zwykłą pod koniec listopada. Rok liturgiczny stanowi również drogę zbawienia dla każdego chrześcijanina, podczas której każdy wierzący jest zaproszony do przyswojenia sobie ziemskiego i duchowego doświadczenia Jezusa, do przemiany własnego życia i uczynienia go bardziej godnym i świętym, zgodnie z Jego wzorem.